> For the complete documentation index, see [llms.txt](https://doc.dastra.eu/llms.txt). Markdown versions of documentation pages are available by appending `.md` to page URLs; this page is available as [Markdown](https://doc.dastra.eu/nl/features/compliance/library/controls.md).

# Controles

Controles zijn het centrale element van het conformiteitsmodel van Dastra.

Controles vertalen de vereisten van een kader naar concrete maatregelen die meetbaar en controleerbaar zijn, zodat u de doeltreffendheid van de conformiteit in de tijd kunt aantonen.

Een controle kan:

* een of meer vereisten dekken
* over meerdere kaders heen worden gedeeld
* aan tests en risico's worden gekoppeld

***

## Controles opvolgen en beheren

<figure><img src="https://996651476-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F1i0NSpf8ID0PXTpIyycA%2Fuploads%2Fgit-blob-ecac45e54332f997d06c512f42ab5ab1205e9c2e%2Fimage-480.png?alt=media" alt="Tabblad Controles van een kader met de lijst van controles en hun type remedie"><figcaption></figcaption></figure>

U kunt controles opvolgen vanuit twee complementaire ingangen.

***

### 1. Vanuit het kader

Op het tabblad **Controles** van een kader ziet de gebruiker:

* de controles die aan de vereisten van het kader zijn gekoppeld
* hun type remedie
* de gedekte vereisten
* de bijbehorende tests en risico's

Deze weergave is geschikt om:

* de dekking van een kader te begrijpen
* sleutelcontroles te identificeren
* de conformiteit per kader te sturen

***

### 2. Vanuit de controlebibliotheek

<figure><img src="https://996651476-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F1i0NSpf8ID0PXTpIyycA%2Fuploads%2Fgit-blob-80571948f141c964d0cd06261a801d2ad126a6b7%2Fimage-481.png?alt=media" alt="De controlebibliotheek met de filters en de lijst van alle controles"><figcaption></figcaption></figure>

De controlebibliotheek bundelt alle controles van de organisatie, over alle kaders heen.

Met deze weergave kunt u:

* gebruikmaken van globale statistieken (controles met tests, risico's, meervoudige koppelingen, wezen)
* controles identificeren die in meerdere kaders worden hergebruikt
* de kwaliteit en de consistentie van de controlebibliotheek verbeteren

***

## Het venster om een controle te bewerken

{% columns %}
{% column %}
In het bewerkingsvenster definieert u nauwkeurig de rol van de controle en haar verbanden met de rest van de kaderrepository.
{% endcolumn %}

{% column %}

<figure><img src="https://996651476-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F1i0NSpf8ID0PXTpIyycA%2Fuploads%2Fgit-blob-403363687328676519f6706c5f7c79d9b9de7620%2Fimage-440.png?alt=media" alt="Bewerkingsvenster van een controle met de naam, de referentie en het type remedie"><figcaption></figcaption></figure>
{% endcolumn %}
{% endcolumns %}

***

### Label en referentie van de controle

* **Controlelabel**\
  Beschrijft duidelijk de actie of maatregel die wordt uitgevoerd.
* **Referentie**\
  Unieke identificatiecode van de controle in de bibliotheek.

{% columns %}
{% column %}
Een referentiegenerator stelt automatisch een referentie voor die past bij:

* de context van de controle
* de naamconventies
* de gekoppelde kaders

De gebruiker kan de voorgestelde referentie vrij aanpassen.
{% endcolumn %}

{% column %}

<figure><img src="https://996651476-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F1i0NSpf8ID0PXTpIyycA%2Fuploads%2Fgit-blob-bcdfd6730a289d8da3915e73098f420b31cefbe0%2Fimage-441.png?alt=media" alt="Referentiegenerator die een samenhangende referentie voor de controle voorstelt"><figcaption></figcaption></figure>
{% endcolumn %}
{% endcolumns %}

***

### Type remedie

Elke controle moet aan een type remedie zijn gekoppeld, dat haar aard aangeeft:

* **Preventief**\
  De controle beoogt te voorkomen dat een risico zich voordoet\
  (bijvoorbeeld opleidingen, toegangsregels, validatie vóór de productiestart)
* **Verzachting**\
  De controle beoogt de impact of de waarschijnlijkheid van een bestaand risico te verminderen\
  (bijvoorbeeld monitoring, detectie, mitigatieplan)

Dit onderscheid is essentieel om:

* de risicobeheerstrategie te analyseren
* preventie en detectie in evenwicht te brengen
* de conformiteitsvolwassenheid te sturen

***

### Labels

Met labels kunt u:

* controles categoriseren (bijvoorbeeld opleiding, AI, beveiliging, monitoring)
* zoeken en filteren vergemakkelijken
* de dominante thema's van de bibliotheek analyseren

***

## Tests koppelen

Met [tests](https://doc.dastra.eu/nl/features/compliance/library/tests.md) verifieert u het bestaan, de toepassing en de doeltreffendheid van een controle.

### Koppelen met AI-ondersteuning

{% columns %}
{% column %}

<figure><img src="https://996651476-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F1i0NSpf8ID0PXTpIyycA%2Fuploads%2Fgit-blob-32cad06ef72511350d64b746de87ce840cadb5f0%2Fimage-442.png?alt=media" alt="Lijst van de tests die aan een controle zijn gekoppeld"><figcaption></figcaption></figure>
{% endcolumn %}

{% column %}
De AI-ondersteuning stelt voor:

* bestaande tests in de bibliotheek die relevant zijn voor de controle
* het aanmaken van nieuwe tests wanneer dat nodig is

Deze aanpak zorgt voor:

* consistentie tussen controles en tests
* tijdwinst
* standaardisatie van auditmethoden
  {% endcolumn %}
  {% endcolumns %}

***

## Vereisten koppelen

{% columns %}
{% column %}
Een controle kan worden gekoppeld aan:

* meerdere vereisten van hetzelfde kader
* vereisten uit verschillende kaders

In het gedeelte **Bijbehorende vereisten** van het bewerkingsvenster zijn de vereisten gegroepeerd per kader. Naast de naam van het kader staat het versienummer van het bronkader (bijvoorbeeld *Versie 2*).

Zo kunt u:

* controles delen
* een interne controle koppelen aan een regelgevend kader
* bruggen slaan tussen kaders (bijvoorbeeld Custom AI ↔ AI ISSP)
  {% endcolumn %}

{% column %}

<figure><img src="https://996651476-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F1i0NSpf8ID0PXTpIyycA%2Fuploads%2Fgit-blob-229028d2b8c6bf4ea7cb63820e82b5272bac98b1%2Fimage-443.png?alt=media" alt="Venster om een controle aan vereisten te koppelen"><figcaption></figcaption></figure>
{% endcolumn %}
{% endcolumns %}

***

## Risico's koppelen

{% columns %}
{% column %}

<figure><img src="https://996651476-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F1i0NSpf8ID0PXTpIyycA%2Fuploads%2Fgit-blob-502fb29d9fbac14810ecab2e8f04ecca8a5a9fca%2Fimage-444.png?alt=media" alt="Venster van een controle met de gekoppelde risico&#x27;s"><figcaption></figcaption></figure>
{% endcolumn %}

{% column %}
Controles kunnen worden gekoppeld aan:

* bestaande [risico's](https://doc.dastra.eu/nl/features/compliance/library/risks.md)
* of nieuwe risico's die u rechtstreeks vanuit de controlefiche aanmaakt

Met de koppeling kunt u:

* de risico's zien die een controle dekt
* de impact van de controle op het restrisico beoordelen
* een samenhangende risicobeheeraanpak structureren
  {% endcolumn %}
  {% endcolumns %}

***

## Controles samenvoegen

In de loop van de tijd kan de controlebibliotheek overbodige of bijna identieke controles bevatten die uit verschillende kaders komen. Met de functie **Samenvoegen** consolideert u ze tot één referentiecontrole.

### Hoe het samenvoegen werkt

Selecteer in de controlebibliotheek of in een project de controles die u wilt samenvoegen (maximaal 30) en start het samenvoegen via de bulkacties. Een wizard vraagt u de **Reference version** te kiezen, dat wil zeggen de controle die behouden blijft. De koppelingen van de andere controles (bewijs, vereisten, risicoscenario's, gedekte controles) worden op die controle geconsolideerd, zonder gegevensverlies, waarna de andere controles worden verwijderd.

{% hint style="info" %}
Het zoeken naar overeenkomsten gebeurt volledig handmatig: Dastra detecteert niet automatisch dubbels. U selecteert zelf de gelijkaardige controles die u wilt consolideren.
{% endhint %}

<figure><img src="https://996651476-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F1i0NSpf8ID0PXTpIyycA%2Fuploads%2Fgit-blob-7e1561c52d631c2c17c56385903a59cba48fa5b1%2Ffusion-controles-selection.png?alt=media" alt="Selectie van meerdere controles en het menu met bulkacties met de optie Samenvoegen"><figcaption><p>Selecteer maximaal 30 controles en start het samenvoegen via de bulkacties</p></figcaption></figure>

De vergelijkingstabel toont de controles naast elkaar, met één kolom per controle. Kies de controle die u wilt behouden met het keuzerondje van haar kolom: die kolom draagt het label **Reference version**. De andere kolommen dragen het label **Keep selected fields**: alleen de velden die u daar aanvinkt, worden naar de referentieversie overgenomen (met **Select all** vinkt u de hele kolom aan).

<figure><img src="https://996651476-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F1i0NSpf8ID0PXTpIyycA%2Fuploads%2Fgit-blob-308b8a58ad4a8cfa03b6c2725cb1066975885d22%2Ffusion-controles-comparaison.png?alt=media" alt="Vergelijkingstabel van de controles naast elkaar met selectie van de te behouden waarden"><figcaption><p>Vergelijk de controles naast elkaar en kies veld per veld de te behouden waarden: bewijs, vereisten, risicoscenario's en gedekte controles worden op de behouden controle geconsolideerd</p></figcaption></figure>

{% hint style="warning" %}
Het samenvoegen is onomkeerbaar. Controleer de koppelingen van elke controle voordat u de bewerking bevestigt.
{% endhint %}

### Typische gebruiksscenario's

* Ontdubbeling: meerdere kaderimports hebben gelijkwaardige controles aangemaakt. Door ze samen te voegen consolideert u ze zonder informatieverlies.
* Transversaal delen: een controle die zowel ISO 27001 als de AI-verordening dekt, krijgt u door de controles van elk kader samen te voegen.
* Opruiming van de bibliotheek: voor een audit verbetert het verwijderen van wezen of overbodige controles de leesbaarheid van het conformiteitsdashboard.

***

## Samengevat: waarom controles centraal staan

In Dastra zijn controles het convergentiepunt tussen:

* de vereisten (wat wordt verwacht)
* de tests (wat wordt geverifieerd)
* de risico's (wat wordt beheerd)

Deze aanpak maakt mogelijk:

* operationele en meetbare conformiteit
* transversale governance
* slim hergebruik van conformiteitsinspanningen


---

# Agent Instructions
This documentation is published with GitBook. GitBook is the documentation platform designed so that both humans and AI agents can read, navigate, and reason over technical content effectively. Learn more at gitbook.com.

## Querying This Documentation
If you need additional information that is not directly available in this page, you can query the documentation by asking a question.

Perform an HTTP GET request on the following URL with the `ask` and `goal` query parameters:

```
GET https://doc.dastra.eu/nl/features/compliance/library/controls.md?ask=<question>&goal=<user_goal>
```

`ask` is the immediate question: it should be specific, self-contained, and written in natural language.
`goal` is what the user is ultimately trying to achieve, the reason they need the answer. Sharing it helps GitBook give you a better, more relevant answer. A goal is most helpful when it describes the outcome the user wants rather than restating the question. For example, with `ask=how do I create an API token`, a goal like `automate deployments from our CI pipeline` lets GitBook tailor the answer to that use case.

The response will contain a direct answer to the question and relevant excerpts and sources from the documentation.

Use this mechanism when the answer is not explicitly present in the current page, you need clarification or additional context, or you want to retrieve related documentation sections.
